2026 оны гуравдугаар сарын байдлаар дэлхийн эрчим хүчний зах зээл нэлээд түгшүүртэй, тогтворгүй нөхцөлд байна. Гол шалтгаан нь Ойрхи Дорнодод үүсээд буй цэргийн мөргөлдөөн болон түүнтэй холбоотой нийлүүлэлтийн тасалдал юм.

 

1. Түүхий тосны үнийн өсөлт

 

Хоёрдугаар сарын сүүлчээс эхлэн Ойрхи Дорнодын бүс нутагт зэвсэгт мөргөлдөөн хурцадсанаар Brent төрлийн тосны үнэ огцом өсөж, баррель нь 120 ам.долларт дөхөөд байна. Гуравдугаар сарын дунд үеэс үнэ бага зэрэг буурч, одоогоор 92-100 ам.долларын хооронд хэлбэлзэж байгаа ч шинжээчид нөхцөл байдал тодорхойгүй хэвээр байгааг анхааруулж байна.

 

2. Ормузын хоолойн гацаа ба нийлүүлэлтийн хомсдол

 

Дэлхийн тосны тээвэрлэлтийн хамгийн чухал суваг болох Ормузын хоолойгоор дамжих танкерын хөдөлгөөн зогссон нь нийлүүлэлтэд хүчтэй цохилт өглөө.

 

• Нийлүүлэлтийн уналт: Зөвхөн гуравдугаар сард дэлхийн тосны нийлүүлэлт өдөрт 8 сая баррелиар буурсан үзүүлэлттэй байна.

• Нөөцийн ашиглалт: Олон улсын эрчим хүчний агентлаг (IEA) болон түүний гишүүн орнууд зах зээлийг тогтворжуулахын тулд өөрсдийн стратегийн нөөцөөс 400-426 сая баррель тосыг зах зээлд гаргахаар шийдвэрлэжээ. Үүнд АНУ, Япон, Өмнөд Солонгос зэрэг орнууд тэргүүлж байна.

 

3. Жижиглэнгийн үнэ ба инфляцийн дарамт

 

Түүхий тосны үнэ өссөнөөр улс орнуудын шатахуун түгээх станцууд дээрх үнэ дагаад нэмэгдэж байна.

 

• АНУ: Дизель түлшний үнэ дайн эхэлснээс хойш 33%-иар өсжээ.

• Европ: Ирланд, Их Британи, Норвеги зэрэг орнуудад шатахууны үнэ 17-23%-иар нэмэгдсэн байна.

• Ази: Хятад, Энэтхэг зэрэг орнууд төрийн зохицуулалттай үнийн бодлого барьж байгаа ч дэлхийн зах зээлийн нөлөөгөөр үнэ нь 5-11%-иар өссөн үзүүлэлттэй байна.

 

4. Цаашдын төлөв

 

Шинжээчдийн таамаглаж буйгаар:

• Хэрэв мөргөлдөөн намжиж, Ормузын хоолойн тээвэрлэлт хэвийн болбол 2026 оны сүүл гэхэд Brent тосны үнэ эргээд 70-80 ам.доллар руу буух магадлалтай.

• Харин нөхцөл байдал хүндэрвэл эрчим хүчний үнэ дэлхийн эдийн засагт томоохон инфляцийн дарамт учруулж, тээвэр логистикийн зардлыг өсгөх эрсдэлтэй байна.

 

Ормузын хоолойн гацаа Азийн зах зээлийг сандаргаж, шатахууны үнэ дээд цэгтээ хүрлээ