АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 2001 оны 9 дүгээр сарын 11-ний террорист халдлагын үеэр болон тухайн өдрүүдэд юу харж, юу хийсэн тухайгаа бодит байдалд нийцэхгүй, нотлогдоогүй мэдээллийг олон жилийн турш ярьсаар ирсэн билээ. Халдлагын 25 жилийн ой ойртож буйтай холбогдуулан тэрээр Мягмар гарагт Цагаан ордонд үг хэлэхдээ дахин нэг нотлогдоогүй яриа дэлгэв. Тэрээр халдлагын дараахан ойролцоох барилга нурах аюул тулгарсан тул гал сөнөөгчид түүнийг тэвэрч өргөн, аюултай газарт хүргэж байсан хэмээн мэдэгджээ.

 

Трампын өмнө нь хэд хэдэн хувилбараар ярьж байсан энэ түүхэнд үнэний хувь байхыг үгүйсгэхгүй ч тэрээр үүнийг нотлох ямар ч баримт дэлгээгүй юм. Түүнчлэн 9/11-ний анхны тусламж үзүүлэгчдэд хүндэтгэл үзүүлэх арга хэмжээний үеэр түүний ярьсан зарим зүйл наад зах нь олон нийтийг төөрөгдүүлсэн шинжтэй байв. Тэрээр халдлага болох үед Дэлхийн Худалдааны Төвөөс хэдэн милийн зайд байсан бөгөөд тухайн өдөр Ослын голомт (Ground Zero)-ын ойролцоох аль нэг барилгаас яаралтай нүүлгэн шилжүүлэг хийгээгүй билээ.

 

Трампын ярьсан энэ явдлыг нотлох баримт болон дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхийг хүсэхэд Цагаан орон ямар ч хариу өгөөгүй байна.

 

Цагаан ордноос Мягмар гарагт ирүүлсэн албан ёсны гарын үсэггүй цахим шууданд "Тэр үед тэрээр хувь иргэн байсан тул хийсэн үйлдэл бүр нь баримтжиж үлдээгүй" гэжээ. Үүний дараа Хэвлэлийн төлөөлөгч Дэвис Ингл сэтгүүлчдийг ийнхүү шүүмжилжээ:

 

"Ерөнхийлөгч Трамп 9/11-ний халдлагын үеэр бусдын амь насыг аврахаар амь эрсдсэн баатарлаг аврагчид болон тэдний гэр бүлд хүндэтгэл үзүүлж өглөөг өнгөрөөсөн. Тэрээр халдлагын дараах хүнд өдрүүдэд хот ямар нөхцөл байдалтай байсныг өөрийн биеэр туулж өнгөрүүлсэн сэтгэгдлээ хуваалцсан юм. Гэтэл нэр хүнд нь унасан хуучин хэвлэлүүд үүнийг нь ашиглан түүнийг дайрч байгаад харамсаж байна. Энэ нь америкчуудын хэвлэл мэдээлэлд итгэх итгэл яагаад түүхэндээ хамгийн доод цэгтээ хүрснийг дахин нэг харууллаа."

 

Трампын хэлсэн үг болон бодит баримтуудыг харьцуулбал:

 

Трамп юу хэлэв?

 

"Энэхүү ослын газар эрэн хайх, аврах багийнхан есөн сарын турш өдөр шөнөгүй ажилласан. Би өөрийн хүмүүстээ талархал илэрхийлмээр байна. Би олон хүнээ дагуулан очсон... Би Нью-Йоркт том барилга барьж байсан бөгөөд энэ явдал болсны дараахан багийнхнаа бүгдийг нь тэнд авчирсан юм" гэж тэр хэлэв. "Тэдэнд эргэлзэх зүйл байгаагүй, бүгд надтай хамт очсон. Бид маш олуулаа очсон. Үнэнээ хэлэхэд, бидний хийж чадах зүйл тийм ч их байгаагүй. Та бүхний мэдэж байгаагаар бүх зүйл замбараагаа алдаж, хэн ч урьд өмнө ийм зүйл харж байгаагүй юм. Бусад барилгууд ч аюулд орсон байсан. 'United States Steel' барилга шаржигнаж, үнэхээр аюултай дуугарч байсан тул бид нурах гэж байна гэж бодсон. Үнэндээ энэ барилга маш их шаржигнадаг байсан, шаржигнадаг ч байсан. Одоо ч шаржигнадаг. Гэвч хэзээ ч нураагүй. Би тэр хоёр гал сөнөөгчийг хэзээ чuptaхааргүй санаж байна. Бид барилга дээрээс нурах гэж байна гэж бодож байтал бие томтой, хүчтэй хоёр гал сөнөөгч — би өөрөө ч тийм жижигхэн хүн биш шүү дээ — намайг сугадан өргөөд 'Эндээс яаралтай гарах хэрэгтэй' гэсэн. Тэгээд тэд намайг шууд өргөөд гүйж эхэлсэн. Энэ тийм ч амар зүйл биш, би том биетэй. Тэд намайг өргөөд надтай хамт гүйхэд би 'Залуусаа, би өөрөө гүйж чадна' гэж хэлсэн. Гэвч тэд үнэхээр гайхалтай байсан, барилга нурах гэж байна гэж бодсон ч нураагүй юм. US Steel".

 

Трампын яриаг задлан шинжлэх нь

 

• Трамп халдлагын үеэр болон тухайн өдөр Ослын голомтод байгаагүй

 

Трамп гал сөнөөгчид түүнд яг хэзээ тусалсан бэ гэдгийг тодорхой дурдаагүй ч яриагаа "энэ явдал болсны дараахан" Ослын голомтод очсон гэж эхлүүлснээр халдлага болсон өдөр аюулгүй газарт хүргэгдсэн мэт сэтгэгдэл үлдээжээ. Гэвч халдлага болох үед тэрээр хэдэн милийн зайд буюу Манхэттэний төв дэх Трамп Тауэрт байсан тул ийм явдал болох боломжгүй байв. Трампын группийн гүйцэтгэх захирал асан нэгэн 2016 онд Politico хэвлэлд мэдээлэхдээ Трамп тухайн өдөр онцгой зүйл хийгээгүй гэжээ. Түүнчлэн Трамп 2016 онд энэ түүхийг ярихдаа гал сөнөөгчид түүнд тусалсан явдал халдлагаас "хэдэн өдрийн дараа" болсон гэж мэдэгдэж байсан юм.

 

• Трампыг халдлагын дараахан 'US Steel' барилгад байсныг нотлох баримт байхгүй

 

Трамп "US Steel" барилга "бидний дээрээс нурах гэж байна" гэж айж байсан болон гал сөнөөгч "эндээс гарах хэрэгтэй" гэж хэлсэн тухай ярихдаа өөрийгөө аюултай барилга дотор байсан мэт ойлголт өгчээ. Гэвч түүнийг халдлагаас хойших өдрүүдэд тухайн ярьж буй барилгад (2001 онд болон одоо ч One Liberty Plaza гэгддэг) үнэхээр байсныг нотлох баримт олон нийтийн архивт байхгүй. Халдлагаас хоёр өдрийн дараа тэрээр Ослын голомтын ойролцоо гадаа ярилцлага өгч байсан агшин л үлджээ. Мөн 2016 онд энэ түүхийг ярихдаа гал сөнөөгчид түүнийг өргөж хөдөлгөх үед барилга дотор байгаагүй бөгөөд нурах дөхсөн барилга "биднээс тийм ч холгүй байсан" гэж тодорхой ярьж байв.

 

• One Liberty Plaza барилгын талаар айдас үүссэн үе байсан ч Трамп тэнд байсан гэх нотолгоогүй

 

Халдлагаас хойших өдрүүдэд инженерийн багийнхан тус барилгыг бүтэц, хийцийн хувьд аюулгүй гэж заасан ч One Liberty Plaza нурах магадлалтай гэсэн айдас түгшүүр үүссэн байв. 2001 оны 9 дүгээр сарын 12-нд аврах ажилчид болон сэтгүүлчдийг тус барилгаас нүүлгэн шилжүүлсэн ба 9 дүгээр сарын 14-нд аврагчдыг дахин яаралтай холдуулсан талаар CNN болон The Washington Post мэдээлж байжээ.

 

Трамп 2001 оны 9 дүгээр сарын 13-нд NBC сувагт ярилцлага өгөхдөө энэ нөхцөл байдлыг дурдаж: "Хэдэн минут тутамд шүгэл дуугарч, хүмүүс гүйлдэж байсан. Учир нь Ослын голомтын эргэн тойронд байгаа бүх барилгууд маш суларсан тул хэзээ нурахыг хэн ч мэдэхгүй байв. Тиймээс тэд шууд зугтахаас өөр аргагүйд хүрсэн бөгөөд дараа нь эргэн ирж, хэзээ нурах нь мэдэгдэхгүй 50 давхар барилгын доор ажиллаж байсан. Энэ бол ажилчдын хувьд ч, дэлхийн хувьд ч аймшигтай зүйл" гэж ярьсан. Трамп эдгээр сандарсан агшинд өөрөө өртсөн байх боломжтой ч үүнийг нотлох баримт байхгүй бөгөөд NBC-д ярихдаа өөрөө гүйж байсан тухайгаа хэлээгүй билээ.

 

• Трампын баг аврах ажилд тусалж байсныг нотлох баримт байхгүй

 

Трамп энэ удаад өөрөө болон түүний ажилчид Ослын голомтын нурангийг цэвэрлэх, аврах ажилд тусалсан гэж шууд хэлээгүй. Гэвч тэрээр урьд нь ийм мэдэгдлийг удаа дараа хийж байсан бөгөөд энэ удаад ч аврах багийнхны ажлыг дурдсаны дараа шууд "миний хүмүүс"-т талархал цохон тэмдэглэсэн юм. Тиймээс түүнийг Ослын голомтод ажилласан эсвэл тэнд ажиллах багийг зохион байгуулсан, бүр урьд нь мэдэгдэж байсан шигээ 100 орчим ажилчдын баг ажиллуулсан гэх ярианд ямар ч баримт байхгүйг онцлох нь зүйтэй.

 

2001 оны 9 дүгээр сарын 11-ний халдлага болох тухайн цаг үед Батальоны даргаар ажиллаж байсан  Нью-Йорк хотын Гал түймэртэй тэмцэх газрын бэлтгэл офицер Ричард Аллес 2019 онд The New York Times сонинд: "Би тэнд олон сар ажилласан бөгөөд түүнийг хэзээ ч хараагүй" гэжээ. Аллес PolitiFact-д хэлэхдээ, хэрэв Трамп 100 ажилчны бүрэлдэхүүнтэй баг явуулсан бол "үүний бүртгэл заавал байх ёстой. Хүн бүр цагдаа, гал түймэртэй тэмцэх газар болон онцгой байдлын нэгдсэн штабын шууд хяналт дор ажиллаж байсан" гэсэн байна. Associated Press агентлаг 2016 онд мэдээлэхдээ "9/11-нээс хойших өдрүүдийн мэдээнд Трамп Дэлхийн Худалдааны Төв рүү явж байсан цагдаагийн ажилтнууд болон сайн дурынхантай гар цохиж (high-five) байсан тухай дурдсан байдаг" гэжээ.

 

• One Liberty Plaza барилга 'одоо ч шаржигнадаг' гэх үндэслэлгүй

 

Трамп "Үнэндээ энэ барилга маш их шаржигнадаг байсан. Одоо ч шаржигнадаг" гэж хэлсэн. Энэхүү мэдэгдэлд ямар ч үндэслэл байхгүй. One Liberty Plaza оффисын барилга нь 9/11-нээс хойш хоёр сар хүрэхгүй хугацааны дараа буюу 2001 оны 10 дүгээр сард эргэн үүдээ нээж, өнөөг хүртэл хэвийн үйл ажиллагаа явуулж байна.

Эх сурвалж: CNN

Д.Трампын халдлагын дараах баатар болох гэсэн үлгэр баримтаар няцаагдав