Энэ сарын 16-нд Дэлхийн озоны давхаргыг хамгаалах өдрөөр Монреалийн протоколын Нарийн бичгийн дарга нарын газраас озоны давхаргаа үргэлжлүүлэн хамгаалахын зэрэгцээ уур амьсгалын өөрчлөлтийг багасгах үйл хэргээ түргэсгэж, Дэлхийгээ сэрүүн байлгая /Keep cool and carry on/ хэмээн уриалсан билээ. Энэ үеэр БОАЖЯ-ны Озоны үндэсний албаны захирал Ц.Адъяасүрэнтэй ярилцлаа.

-Озоны давхаргын цоорлын хэмжээ нэмэгдсэн үү, багассан уу?

-Анх озоны давхаргын цоорхойг 1970-аад оны үед эрдэмтэд судалж тогтоосон. Химийн бодис буюу хуучнаар фреон, хлор фторт нүүрстөрөгчийн бодис агаар мандалд гарч озоны давхаргатай урвалд орж, тэндээсээ хлорын атом ялгаруулж хүчилтөрөгчийн гурван атомыг өөртөө шингээж авснаар озоны давхарга цоорсон гэж судалсан байдаг. Удалгүй 1980-аад онд Америкийн НАСА-гаас хиймэл дагуул хөөргөж зургийг нь авахад үнэхээр цоорхой илэрсэн. Озоны давхарга цоорсноор нарнаас ирж байгаа хэт ягаан туяаны хэмжээ нэмэгддэг. Хэт ягаан туяа газрын гадаргад нөлөөлснөөр хүмүүс төдийгүй амьд юм бүхэнд сөрөг нөлөөтэй. Тухайлбал, дархлаа суларна, нүдэнд нь цагаа унаж нүдний болор цайна, арьсны өмөнгөөр өвчлөх гэх мэт. Ургамлын хувьд ургаж чадахаа байж давжаардаг. Төмс гэхэд давжаардаг тэмээ, хонины хоргол мэт жижиг болно гэсэн үг. Тиймээс хүн төрөлхтөн энэ хэт яг туяаны нөлөөллийг багасгахын тулд арга хэмжээ авахгүй бол болохгүй юм байна гээд Монреалийн протоколыг 1997 онд гаргасан юм. Хүмүүсийн хэрэглээг багасгасан ч тухайн үед байсан озоны давхаргын хэмжээ нэмэгдсээр 2014 онд нийт 29 сая ам.км талбайг хамарсан озоны цоорхойг бий болгосон байсан. Уг хэмжээг зүйрлэвэл БНХАУ-ын газар нутгийг гурав дахин нийлүүлсэнтэй дүйх хэмжээний цоорхой юм. тиймээс хүмүүсийн хэрэглэж буй бодист гол учир байна. Энэ бодисын хэмжээг багасгаад, бүр зогсоовол озоны давхарга нөхөгдөх боломжтой гэдгийг мөн судлаачид тогтоосон. Ингээд 2010 оны нэгдүгээр сараас озоны давхаргын цоорлыг нэмэгдүүлээд буй бодисуудын хэрэглээ, үйлдвэрлэлийг зогсоосон. Эдгээр бодисуудыг орлуулдаг бодисыг гаргаж хөргөлт, агааржуулалтад хэрэглэж эхэлснээр үр дүн гарч эхэлсэн байна. Нийт дөрвөн сая гагаар озоны давхаргын хэмжээ нөхөгдсөн. Энэ жишгээр хэрэглээгээ хязгаарлаж, Монреалийн протоколыг дэлхийн улс бүр хэрэгжүүлээд явбал 2065 он гэхэд аяндаа нөхөгдөнө гэсэн урьдчилсан тооцоо гаргасан байгаа.

-Сүүлийн жилүүдэд аль ч улсад элдэв арьс, нүдний өвчлөл их гарч байгаа. Энэ бүхний шалтгаан нь озоны давхаргаас үүдэлтэй гэж үзэж болох уу?

-Ерөнхийдөө арьсны талын өвчлөлүүд озоны давхаргын цооролттой холбоотой. Мөн нүдний болор цайх өвчин. Сүүлийн үед нүдний болор цайх өвчлөл маш их нэмэгдэж байна. Ялангуяа 50, 60-аас дээш насны хүмүүст уг өвчлөл түлхүү илэрч байна. Эдгээр хүмүүс өдрийн цагт ажиллахдаа хэт ягаан туяаны нөлөөлөл их авч байсны жишээ юм. 11.00-14.00 цагийн хооронд хэт ягаан туяаны нөлөөлөл их ирдэг. Хэрэв энэ үед гадаа ажиллаж байвал нөлөөллийг нь авч байна гэсэн үг. Арьсны өвчлөлийн хувьд хэт ягаан туяа хурц тусч буй орнуудад илэрч байна. Тухайлбал, Австрали, Чилийн өмнөд хэсэгт хэт ягаан туяаны нөлөөлөл их байдаг.