2022 онд Орос Украинд бүрэн хэмжээний довтолгоо эхлүүлснээр Европ тивд Дэлхийн II дайнаас хойших хамгийн том цэргийн мөргөлдөөн эхэлсэн. Өдгөө дөрөв дэх жилдээ үргэлжилж буй энэ дайн нь зөвхөн хоёр улсын хоорондын тулаан биш дэлхийн геополитик, эдийн засаг, аюулгүй байдлын асуудал болоод удаж байна.

Доорх тойм нь дайны цар хүрээ, хүн хүчний хохирол, санхүүгийн ачаалал болон 2026 оны чиг хандлагыг нэгтгэн харуулна.

I. Фронтын шугамд: Сая сая хүний оролцоо

Дайн бол тоон үзүүлэлт биш, хүний хувь заяа. Гэвч түүний цар хүрээг ойлгохын тулд тоо баримт зайлшгүй шаардлагатай.

• ОХУ: Дайн эхлэх үед ~190,000 орчим цэрэг оролцож байсан бол 2022 оны хэсэгчилсэн дайчилгаа, гэрээт болон нөөцийн хүчийг оролцуулан 2022–2025 онд нийт 1.2–1.5 сая орчим хүн ямар нэг хэлбэрээр дайнд татагдсан гэж шинжээчид үздэг.
• Украин: Улс орноо хамгаалахын тулд бүх нийтийн дайчилгаа зарлаж, Зэвсэгт хүчин, Үндэсний гвард, нутаг дэвсгэрийн хамгаалалтын ангиудад 1 сая гаруй хүн алба хааж байна.

Энэ нь Европ дахь хамгийн том дайчилгааны нэг болж, нийгмийн бүтцийг бүхэлд нь өөрчилсөн.

II. Нөхөж баршгүй гарз: Амь үрэгдэгсэд ба шархадсан хүмүүс

Талууд бодит тоог нууцалдаг ч олон улсын эх сурвалжууд дараах баримжааг гаргасан байна.

United Nations-ын мэдээллээр:

• 6 сая гаруй украин иргэн гадаадад дүрвэсэн
• 5 сая орчим хүн дотооддоо орон гэрээ орхин шилжин суурьшсан

Энэ нь XXI зууны Европ дахь хамгийн том хүмүүнлэгийн хямралуудын нэг болоод байна.

III. Дайны үнэ: 2022–2025 оны санхүүгийн ачаалал

Дайн зөвхөн амь нас төдийгүй, асар их хөрөнгө “залгидаг”.

• ОХУ: 2022 оноос хойш дайны шууд ба шууд бус зардал $450–550 тэрбум хүрсэн гэж олон улсын судалгааны байгууллагууд (жишээлбэл Stockholm International Peace Research Institute) тооцоолж байна. Үүнд зэвсэг техник, цалин, нөхөн олговор, эзлэгдсэн бүс нутгийн захиргааны зардал багтана.
• Украин: Өөрийн төсвөөс $180–200 тэрбум, харин олон улсын түншүүдээс (АНУ, Европын Холбоо болон бусад) $300 тэрбум гаруй цэргийн болон санхүүгийн тусламж авсан.

Эдгээр зардал нь:

• Эрчим хүч, хүнсний дэлхийн зах зээлд савлагаа үүсгэж,
• Батлан хамгаалах үйлдвэрлэлийг эрчимжүүлж,
• Санхүү, валютын урсгалыг дахин хуваарилахад хүргэсэн.

IV. 2026 он: “Урт хугацааны дайн”-ы төсөв

• ОХУ батлан хамгаалахын зардлыг улсын төсвийн гуравны нэгээс дээш түвшинд хадгалж байна.
• Украинд батлан хамгаалахын зардал ДНБ-ий дөрөвний нэгээс давсан өндөр ачаалалтай хэвээр.

Энэ нь мөргөлдөөн ойрын хугацаанд намжих бус, стратегийн урт хугацааны төлөвлөлтөд шилжсэнийг илтгэнэ.