Өнөөдөр Монголын тэнгэрт нэгэн тод од гялалзаж, эх орны маань түүхийн хуудаснаа алтан үсгээр бичигдсэн эрхэм хүмүүний мэндэлсэн өдөр тохиож байна. Монголын ардчилсан хувьсгалын оюун санааны удирдагч, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Санжаасүрэнгийн Зориг агсан амьд сэрүүн байсан бол өнөөдөр 64 насыг зооглох байлаа. Тэрбээр ердөө гуч гаруйхан наслахдаа түүхийн хүрдийг шинэ зүгт эргүүлж, хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгмийн суурийг амь биеэрээ тамгалан үлдээсэн билээ.

1989-1990 оны тэрхүү тэсгэм хүйтэн өдрүүдэд Монгол орны зүрх болсон Сүхбаатарын талбайд эрх чөлөөний салхи сэвэлзэж эхлэхэд С.Зориг тэрхүү салхийг шуурга болгон хувиргах бус, харин дулаан илч болгон түгээж чадсан юм. Төв Азийн цээжинд нэг ч дусал цус асгаруулаагүй, нэг ч цонх хагалаагүй тайван хувьсгал өрнөсөн нь түүний алсын хараа, хүлээцтэй ухаантай салшгүй холбоотой. Хурцадмал байдал дээд цэгтээ хүрч, төр засаг болон жагсагчдын дунд үл итгэлцлийн ангал үүсээд байх тэр мөчид тэрбээр хоёр талыг холбосон бат бөх "Амьд гүүр" болсон юм. 1990 оны гуравдугаар сарын есний тэр нэгэн эгзэгтэй өдөр цэрэг, цагдаагийн хүч хөдөлж, ахан дүүс нэгэн рүүгээ буу шагайхад бэлэн болоод байхад "Бидний хэн нь ч хэн нэгнийхээ эсрэг гараа өргөх ёсгүй" гэх амар амьсгалыг тэр л түгээж, ардчиллаас илүү хүний амь нас үнэтэй гэдгийг үйл хөдлөлөөрөө батлан харуулсан билээ.

"Би Монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг" хэмээх түүний алдарт эшлэл бол зүгээр нэг лоозон бус, Монгол улсын оршин тогтнохын үндэс, төрт ёсны гүн ухааны цөм нь байлаа. Тэрбээр ард түмнээ сохор дагагчид гэж хэзээ ч хараагүй, харин өөрийн гэсэн үнэт зүйлтэй, шийдвэр гаргах чадвартай, эрхэмсэг иргэд гэж үзэж байв. Энэхүү саруул ухаанд итгэх итгэл нь иргэн төвтэй төрийг цогцлоох, асуудлыг хүчээр бус оюунаар шийдэх ёс зүйтэй улс төрийн соёлыг Монголд анхлан нутагшуулсан юм.

Тэрбээр улс төрч төдийгүй, бодлого тодорхойлогч, ирээдүйг харагч байв. Дэд бүтцийн сайдын албыг богино хугацаанд хашихдаа Монгол улсыг дэлхийн дэвжээнд транзит тээврийн зангилаа болгох, агаарын тээврийг чөлөөт өрсөлдөөнд шилжүүлэх зэрэг зоримог алхмуудыг эхлүүлсэн нь өнөөдрийн хөгжлийн тулгуур багана болжээ. Гүн ухаанч, шатарчин хүний нухацтай, логиктой сэтгэлгээ нь Монголын ардчиллыг дэлхий нийтэд эергээр таниулж, биднийг дэлхийн гэр бүлд нэр төртэйгээр нэгдэхэд дипломат гүүр нь болж өгсөн билээ.

Өнөөдөр С.Зориг бидний дунд байхгүй ч түүний үйл хэрэг "С.Зориг сан"-гаар дамжин залуу үеийнхний зүрх сэтгэлд лугшиж байна. Олон мянган залуус ардчиллын үнэт зүйлийг өвлөж, манлайлагч болон төлөвшиж байгаа нь түүний хүсч байсан "саруул ухаант" иргэд бэлтгэгдэж буйн илрэл юм. Түүний амьдрал богинохон боловч гэрэлтэй байж, үлдээсэн өв нь мөнхөд орших учиртай.

Эх орныхоо эрх чөлөө, ирээдүйн сайн сайхны төлөө зүтгэсэн эрхэм хүмүүний гэгээн дүр Монгол хүн бүрийн зүрхэнд "Саруул ухаан"-ы бамбар болон үүрд асах болтугай.